اقتصاد کشاورزی و روستایی

اقتصاد کشاورزی و روستایی

بررسی مکانیزم انتقال قیمت در طول زنجیره پیاز در تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار پژوهشی، موسسه پژوهش های برنامه‏ ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی
2 استادیار پژوهشی، موسسه پژوهش های برنامه ‏ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی،تهران، ایران.
3 استادیار پژوهشی، موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصادکشاورزی و توسعه روستایی، تهران، ایران.
10.30490/etr.2026.367621.1075
چکیده
پیاز به عنوان یکی از اقلام اصلی مصرفی خانوار ایرانی، به دلیل نوسانات مکرر قیمت همواره با بی‏ثباتی در بازار مواجه شده است. لذا این پژوهش با داده‌های هفتگی سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲ و مدل غیرخطی خودرگرسیون با وقفه توزیعی، یکپارچگی بازار پیاز ایران و واکنش واسطه‌ها به نوسانات قیمت را بررسی کرده است. نتایج نشان داد قیمت سرمزرعه نقش اصلی در انتقال قیمت دارد و این انتقال نامتقارن و غیرخطی است؛ افزایش‌ها سریع‌تر منتقل می‌شوند، در حالی که کاهش‌ها با تأخیر و مقاومت واسطه‌ها همراه است. رفتار قیمت در سطح خرده‌فروشی پایدار بوده و حدود ۳/۲۱ درصد از عدم تعادل بلندمدت در هر دوره از طریق تعدیل در این سطح اصلاح می‌شود؛ به‌طور متوسط پس از 5/4 هفته تعادل برقرار می‌گردد.
راهکارهای پیشنهادی شامل افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه‌های تولید، ایجاد تعاونی‌ها و قراردادهای مستقیم با خرده‌فروشان، توسعه بازارهای مستقیم، انتشار منظم داده‌های قیمت، و افزایش آگاهی مصرف‌کنندگان بوده است. همچنین اعمال مقررات ضدانحصار، نظارت بر بازارهای میانی، راه‌اندازی سامانه‌های آنلاین برای اعلام قیمت و حجم معاملات، و جلوگیری از کاهش مصنوعی عرضه توسط واسطه‌ها می‌تواند به کاهش نوسانات و بهبود عدالت در زنجیره تأمین پیاز ایران کمک نماید.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Investigating Price Transmission Mechanism along the Onion Chain in Tehran

نویسندگان English

mandana Toossi 1
Katayoun Shemshadi 2
Aliakbar Baghestany 3
1 Research Assistant Professor,, Agricultural Planning, Economic and Rural Development Research Institute (APERDRI), Tehran, Iran.
2 Research Assistant Professor ,Agricultural Planning Economic and Rural Development Research Institute (APEDRI), Tehran, Iran.
3 Research Assistant Professor, Agricultural Planning, Economic and Rural Development Research Institute (APERDRI), Tehran, Iran.
چکیده English

Onion, as a staple commodity in Iranian households, has been subject to persistent market instability driven by recurrent price fluctuations. This study investigates the degree of market integration and the behavior of intermediaries in response to price shocks, employing weekly data from 2019–2023 and a nonlinear autoregressive distributed lag (NARDL) framework. The empirical results reveal that farm-gate prices exert a leading influence on price transmission, which is both asymmetric and nonlinear: upward price adjustments are transmitted more rapidly, whereas downward adjustments occur with delay and face resistance from intermediaries. Retail prices exhibit strong persistence, with approximately 21.3% of long-run disequilibrium corrected in each period, implying that market equilibrium is restored within an average of 4.5 weeks.
Policy implications highlight the importance of enhancing input productivity and reducing production costs, fostering cooperatives and direct contracting with retailers, and expanding direct marketing channels. Regular dissemination of price information and consumer awareness initiatives are recommended to mitigate the adverse effects of concentrated market power. Furthermore, enforcing antitrust regulations, monitoring intermediary practices, implementing online platforms for transparent reporting of prices and trading volumes, and preventing artificial supply restrictions are proposed to reduce volatility and promote greater fairness across Iran’s onion supply chain.

کلیدواژه‌ها English

Price Transmission
Onion
Asymmetry
Cointegration
Tehran