اقتصاد کشاورزی و روستایی

اقتصاد کشاورزی و روستایی

تحلیل بازار صادراتی زعفران ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار اقتصاد کشاورزی، موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی. تهران. ایران.
2 استادیار اقتصاد کشاورزی، موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی، تهران، ایران.
10.30490/etr.2026.367453.1058
چکیده
در میان محصولات کشاورزی، زعفران یکی از مهمترین محصولات صادراتی است که سهم و جایگاه مهمی در ارزآوری دارد. مطالعه حاضر به بررسی و تحلیل بازار صادراتی زعفران ایران پرداخته است. جهت دستیابی به این هدف، در مرحله نخست، از ابزارهای تحلیلی توصیفی برای بررسی روند تولید و صادرات زعفران در دوره 1402-1393 استفاده شد. سپس، ساختار بازار صادرات زعفران ایران و تغییرات آن مورد بررسی قرار گرفت. بر این اساس، ارزش هر کیلوگرم زعفران صادراتی ایران در طول دوره مورد بررسی روند کاهشی داشته و از حدود 1400 دلار در سال 1393 به 950 دلار در سال 1402 رسیده است. بر اساس نتایج پژوهش، سهم کشورهای واسط از جمله امارات متحده عربی و اسپانیا که عمدتا صادرکننده مجدد زعفران هستند، کالا را از ایران وارد و با ایجاد ارزش افزوده به سایر کشورها صادر می‌کنند، قابل توجه است. همچنین نتایج نشان می‏دهد که شاخص هرفیندال-هیرشمن (HHI) برای مقاصد صادراتی از 0.45 در سال 2016 به 0.19 در سال 2023 کاهش یافته است. به عبارت دیگر، در دهه گذشته درجه رقابت در بازار صادراتی زعفران ایران بهبود پیدا کرده و تنوع در بازارهای صادراتی بیشتر شده است. در این راستا بهبود فرآوری، بسته‌بندی و بازاریابی مناسب و نیز رعایت الزامات بهداشتی و ایجاد محدودیت در صادرات فله‌ای محصول، می‌تواند با حذف کشورهای واسط و تنوع‌بخشی به بازارهای هدف صادراتی، سهم صادرات به بازارهای پرکشش و مقاصد اصلی مصرف را افزایش دهد. این رویکرد، می‏تواند صادرات مجدد توسط کشورهای واسطه را کاهش دهد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

An Analysis of Iran’s Saffron Export Market

نویسندگان English

Ebrahim Javdan 1
Mahdi Shabanzadeh 2
1 Assistant Professor of Agricultural Economics, Agricultural Planning, Economic and Rural Development Research Institute (APERDRI). Tehran. Iran.
2 Assistant Professor of Agricultural Economics, Agricultural Planning, Economic and Rural Development Research Institute (APERDRI). Tehran. Iran.

کلیدواژه‌ها English

Competitors
Export
Saffron
World Markets